হাবান দূৰৱৰ্তী এখন গাঁৱৰ পৰা দেউতাকৰ সৈতে গুৱাহাটীলৈ আহে।
তেওঁ দেখে যে মানুহবোৰ অদ্ভুত ঘৰৰ দৰে বস্তুবোৰত উঠি ৰাস্তাৰে গৈ আছে। তেওঁ এটা “ৰান্ধনিঘৰে” বহুতো ঘৰ টানি লৈ যোৱাও দেখে। তেওঁ আচৰিত হৈ দেউতাকক সুধিলে, “আমাৰ ঘৰবোৰ কিয় গুৱাহাটীত দেখা ঘৰবোৰৰ দৰে নচলে, বাবা?”
বাবাই উত্তৰ দিলে, “এইবোৰ ঘৰ নহয়, এইবোৰ বাছ আৰু ৰেলগাড়ী। আমাৰ ঘৰবোৰৰ দৰে এইবোৰ ইটা-শিলেৰে তৈয়াৰী নহয়, এইবোৰ তৈয়াৰ কৰোঁতে লো, এলুমিনিয়াম আদি ধাতু ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এইবোৰ নিজে নিজে নচলে। ইঞ্জিনে ইহঁতক চলায়, আৰু ইঞ্জিনটোৱে কাম কৰিবলৈ শক্তিৰ প্ৰয়োজন।”

আমি আমাৰ দৈনন্দিন জীৱনত ধাতুৰে তৈয়াৰী বিভিন্ন বস্তু ব্যৱহাৰ কৰোঁ। আপোনাৰ ঘৰত ব্যৱহৃত ধাতুৰে তৈয়াৰী কেইবাটাও সামগ্ৰীৰ তালিকা কৰিব পাৰেনে? এই ধাতুবোৰ ক’ৰ পৰা আহে?

আপুনি পঢ়িছে যে পৃথিৱীৰ ভূত্বক বিভিন্ন খনিজ পদাৰ্থেৰে গঠিত শিলৰ দ্বাৰা গঠিত। এই খনিজ পদাৰ্থৰ পৰা উপযুক্ত শোধনৰ পিছত বিভিন্ন ধাতু নিষ্কাশন কৰা হয়।

খনিজ পদাৰ্থ আমাৰ জীৱনৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ। আমি ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰায়বোৰ বস্তু, এখন সৰু পিনৰ পৰা এটা ওখ দালান বা এখন ডাঙৰ জাহাজলৈকে, সকলো খনিজ পদাৰ্থৰ পৰা তৈয়াৰী। ৰেলৰ লাইন আৰু ৰাস্তাৰ টাৰ্মেক (পকী কৰা), আমাৰ সঁজুলি আৰু যন্ত্ৰপাতিও খনিজ পদাৰ্থৰ পৰা তৈয়াৰী। গাড়ী, বাছ, ৰেলগাড়ী, উৰাজাহাজ খনিজ পদাৰ্থৰ পৰা তৈয়াৰী আৰু পৃথিৱীৰ পৰা আহৰণ কৰা শক্তিৰ উৎসৰ দ্বাৰা চলে। আমি খোৱা খাদ্যতো খনিজ পদাৰ্থ থাকে। উন্নয়নৰ সকলো স্তৰতে, মানুহে তেওঁলোকৰ জীৱিকাৰ, সজ্জাৰ, উৎসৱৰ, ধৰ্মীয় আৰু অনুষ্ঠানিক কাৰ্য্যৰ বাবে খনিজ পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ কৰিছে।

টুথপেষ্ট আৰু খনিজ পদাৰ্থৰ পৰা এটা উজ্জ্বল হাঁহি
টুথপেষ্টে আপোনাৰ দাঁত পৰিষ্কাৰ কৰে। চিলিকা, চুণশিল, এলুমিনিয়াম অক্সাইড আৰু বিভিন্ন ফছফেট খনিজৰ দৰে ঘঁহনি দিয়া খনিজ পদাৰ্থবোৰে পৰিষ্কাৰ কৰাৰ কাম কৰে। কেভিটি কমাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ফ্ল’ৰাইড এটা খনিজ ফ্ল’ৰাইটৰ পৰা আহে। বেছিভাগ টুথপেষ্ট টাইটেনিয়াম অক্সাইডৰ সৈতে বগা কৰা হয়, যি ৰুটাইল, ইলমেনাইট আৰু এনাটেছ নামৰ খনিজৰ পৰা আহে। কিছুমান টুথপেষ্টৰ জিলিকনি মাইকাৰ পৰা আহে। টুথব্ৰাছ আৰু পেষ্ট থকা টিউব পেট্ৰ’লিয়ামৰ প্লাষ্টিকৰ পৰা তৈয়াৰী। এই খনিজবোৰ ক’ত পোৱা যায় জানি লওক?

অলপ গভীৰভাৱে খনন কৰি জানি লওক: এটা বাল্ব তৈয়াৰ কৰিবলৈ কিমানটা খনিজ পদাৰ্থ ব্যৱহাৰ কৰা হয়?

সকলো জীৱই খনিজ পদাৰ্থৰ প্ৰয়োজন
খনিজ পদাৰ্থ অবিহনে জীৱন প্ৰক্ৰিয়া সংঘটিত হ’ব নোৱাৰে। যদিও আমাৰ খনিজ পদাৰ্থৰ গ্ৰহণ আমাৰ পুষ্টিৰ মুঠ গ্ৰহণৰ প্ৰায় 0.3 শতাংশহে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, সিহঁত ইমান শক্তিশালী আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ যে সিহঁত অবিহনে আমি আন 99.7 শতাংশ খাদ্য সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিম। অলপ গভীৰভাৱে খনন কৰি খাদ্যৰ লেবেলত ছপা কৰা “পুষ্টিৰ তথ্য” সংগ্ৰহ কৰক।

খনিজ পদাৰ্থ কি?

ভূতত্ত্ববিদসকলে খনিজ পদাৰ্থক “একসংগ, প্ৰাকৃতিকভাৱে সংঘটিত, সংজ্ঞাযোগ্য আভ্যন্তৰীণ গঠনযুক্ত পদাৰ্থ” হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে। খনিজ পদাৰ্থ প্ৰকৃতিত বিভিন্ন ৰূপত পোৱা যায়, আটাইতকৈ টান হীৰাৰ পৰা আটাইতকৈ কোমল টালকলৈকে। সিহঁত ইমান বিচিত্ৰ কিয়?

আপুনি ইতিমধ্যে শিলৰ বিষয়ে শিকিছে। শিল হৈছে খনিজ পদাৰ্থ নামৰ একসংগ পদাৰ্থৰ সংমিশ্ৰণ। কিছুমান শিল, যেনে চুণশিল, কেৱল এটা খনিজ পদাৰ্থৰে গঠিত, কিন্তু বেছিভাগ শিলত বিভিন্ন অনুপাতত কেইবাটাও খনিজ পদাৰ্থ থাকে। যদিও, 2000 তকৈ অধিক খনিজ পদাৰ্থ চিনাক্ত কৰা হৈছে, কেৱল কেইটামানহে বেছিভাগ শিলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে পোৱা যায়।

এটা নিৰ্দিষ্ট খনিজ পদাৰ্থ যি উপাদানৰ এক নিৰ্দিষ্ট সংমিশ্ৰণৰ পৰা গঠিত হ’ব সেয়া পদাৰ্থটো গঠিত হোৱা শাৰীৰিক আৰু ৰাসায়নিক অৱস্থাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ইয়েই ঘূৰি এটা নিৰ্দিষ্ট খনিজ পদাৰ্থৰ ৰং, কঠিনতা, স্ফটিক ৰূপ, ঔজ্জ্বল্য আৰু ঘনত্বৰ এক বিস্তৃত পৰিসৰৰ সৃষ্টি কৰে। ভূতত্ত্ববিদসকলে এই ধৰ্মসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি খনিজ পদাৰ্থবোৰ শ্ৰেণীবদ্ধ কৰে।

ভূগোলবিদ আৰু ভূতত্ত্ববিদৰ দ্বাৰা খনিজ পদাৰ্থৰ অধ্যয়ন
ভূগোলবিদসকলে ভূমিৰূপৰ ভালদৰে বুজাবুজিৰ বাবে পৃথিৱীৰ ভূত্বকৰ অংশ হিচাপে খনিজ পদাৰ্থ অধ্যয়ন কৰে। খনিজ সম্পদৰ বিতৰণ আৰু সংলগ্ন অৰ্থনৈতিক কাৰ্য্যকলাপ ভূগোলবিদসকলৰ বাবে আকৰ্ষণীয়। অৱশ্যে, এজন ভূতত্ত্ববিদ খনিজ পদাৰ্থৰ গঠন, তেওঁলোকৰ বয়স আৰু শাৰীৰিক আৰু ৰাসায়নিক গঠনত আগ্ৰহী।

অৱশ্যে, সাধাৰণ আৰু বাণিজ্যিক উদ্দেশ্যৰ বাবে খনিজ পদাৰ্থবোৰ তলত দিয়া ধৰণে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিব পাৰি।

খনিজ পদাৰ্থৰ সংঘটনৰ প্ৰকাৰ

এই খনিজ পদাৰ্থবোৰ ক’ত পোৱা যায়?

খনিজ পদাৰ্থ সাধাৰণতে “আয়তন"ত পোৱা যায়। আয়তন শব্দটো আন উপাদানৰ সৈতে মিশ্ৰিত যিকোনো খনিজ পদাৰ্থৰ সঞ্চয় বৰ্ণনা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আয়তনৰ খনিজ পদাৰ্থৰ উপাদান বাণিজ্যিকভাৱে লাভজনক কৰি তুলিবলৈ পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে ঘনীভূত হ’ব লাগিব। যি প্ৰকাৰৰ গঠন বা গাঁথনিত সিহঁত পোৱা যায় সেয়া নিৰ্ধাৰণ কৰে যে খনিজ আয়তনবোৰ কেনেকৈ খনন কৰিব পাৰি তাৰ আপেক্ষিক সুলভতা। ইয়েই নিষ্কাশনৰ খৰচও নিৰ্ধাৰণ কৰে। গতিকে, খনিজ পদাৰ্থ সংঘটিত হোৱা প্ৰধান প্ৰকাৰৰ গঠনবোৰ বুজিবলৈ আমাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ।

খনিজ পদাৰ্থ সাধাৰণতে এই ধৰণৰ ৰূপত সংঘটিত হয়:

(i) আগ্নেয় আৰু ৰূপান্তৰিত শিলত খনিজ পদাৰ্থ ফাট, চিৰ, ভংগ বা সংযোগস্থলত সংঘটিত হ’ব পাৰে। সৰু সংঘটনবোৰক শিৰা বোলে আৰু ডাঙৰবোৰক লোড বোলে। বেছিভাগ ক্ষেত্ৰত, সিহঁত গঠিত হয় যেতিয়া তৰল/গলিত আৰু গেছীয় ৰূপৰ খনিজ পদাৰ্থবোৰ গহ্বৰৰ মাজেৰে পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠলৈ ওপৰলৈ ঠেলি দিয়া হয়। সিহঁত উঠি অহাৰ লগে লগে ঠাণ্ডা হৈ গোটা হয়। টিন, তাম, জিংক আৰু লেড আদি প্ৰধান ধাতৱ খনিজ শিৰা আৰু লোডৰ পৰা পোৱা যায়।

(ii) পাললিক শিলত একাধিক খনিজ পদাৰ্থ শয্যা বা স্তৰত সংঘটিত হয়। সিহঁত অনুভূমিক স্তৰত জমা, সঞ্চয় আৰু ঘনীভৱনৰ ফলত গঠিত হৈছে। দীৰ্ঘ সময় ধৰি অধিক তাপ আৰু চাপৰ ফলত কয়লা আৰু লোৰ আয়তনৰ কিছুমান ৰূপ ঘনীভূত হৈছে। পাললিক খনিজৰ আন এটা গোটত জিপছাম, পটাশ লৱণ আৰু ছডিয়াম লৱণ অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰ বাষ্পীভৱনৰ ফলত গঠিত হয়, বিশেষকৈ শুষ্ক অঞ্চলত।

(iii) গঠনৰ আন এটা প্ৰকাৰত পৃষ্ঠৰ শিলবোৰৰ বিয়োজন, আৰু দ্ৰৱণীয় উপাদানবোৰ আঁতৰোৱা জড়িত থাকে, যিয়ে আয়তনযুক্ত বাকী ৰহিত পদাৰ্থৰ এটা ভৰ এৰি দিয়ে। বক্সাইট এনেদৰে গঠিত হয়।

(iv) কিছুমান খনিজ পদাৰ্থ উপত্যকাৰ তলিৰ বালি আৰু পাহাৰৰ গুৰিত পলসুৱা সঞ্চয় হিচাপে সংঘটিত হ’ব পাৰে। এই সঞ্চয়বোৰক ‘প্লেচাৰ ডিপজিট’ বোলে আৰু সাধাৰণতে সেইবোৰ খনিজ পদাৰ্থ থাকে, যিবোৰ পানীয়ে ক্ষয় কৰা নহয়। সোণ, ৰূপ, টিন আৰু প্লেটিনাম এনে খনিজ পদাৰ্থৰ ভিতৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ।

(v) সাগৰৰ পানীত প্ৰচুৰ পৰিমাণৰ খনিজ পদাৰ্থ থাকে, কিন্তু এইবোৰৰ বেছিভাগেই অৰ্থনৈতিক গুৰুত্বৰ হ’বলৈ বহুলভাৱে বিস্তাৰিত হৈ পৰে। অৱশ্যে, সাধাৰণ লৱণ, মেগনেছিয়াম আৰু ব্ৰমিন মূলতঃ সাগৰৰ পানীৰ পৰা আহৰণ কৰা হয়। সাগৰৰ তলিও মেংগানিজ নডিউলৰ দ্বাৰা সমৃদ্ধ।

আকৰ্ষণীয় তথ্য
ইঁদুৰৰ গাঁতৰ খনন। আপুনি জানেনে যে ভাৰতৰ বেছিভাগ খনিজ পদাৰ্থ ৰাষ্ট্ৰীয়কৃত আৰু চৰকাৰৰ পৰা উপযুক্ত অনুমতি লোৱাৰ পিছতহে সিহঁতৰ নিষ্কাশন সম্ভৱ? কিন্তু উত্তৰ-পূৰ্ব ভাৰতৰ বেছিভাগ জনজাতীয় অঞ্চলত, খনিজ পদাৰ্থ ব্যক্তি বা সম্প্ৰদায়ৰ মালিকানাধীন। মেঘালয়ত, কয়লা, লোৰ আয়তন, চুণশিল আৰু ডলমাইট আদিৰ ডাঙৰ সঞ্চয় আছে। জোৱাই আৰু চেৰাপুঞ্জীত কয়লা খনন পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে ‘ইঁদুৰৰ গাঁত’ খনন নামেৰে জনাজাত দীঘল সৰু টানেলৰ ৰূপত কৰে। ৰাষ্ট্ৰীয় সেউজ আৰু পৰিৱেশ আদালতে এনে কাৰ্যকলাপ অবৈধ বুলি ঘোষণা কৰিছে আৰু পৰামৰ্শ দিছে যে এইবোৰ ততালিকে বন্ধ কৰা উচিত।

অলপ গভীৰভাৱে খনন কৰক: খোলা খনি, খাদ আৰু খালি থকা ভূগৰ্ভস্থ খনিৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?

ভাৰতৰ যথেষ্ট সমৃদ্ধ আৰু বিচিত্ৰ খনিজ সম্পদ থকাটো সৌভাগ্যৰ বিষয়। অৱশ্যে, এইবোৰ অসমভাৱে বিতৰিত। বহল অৰ্থত ক’বলৈ গলে, উপদ্বীপীয় শিলত কয়লা, ধাতৱ খনিজ, মাইকা আৰু আন বহুতো অধাতৱ খনিজৰ বেছিভাগ ভাণ্ডাৰ থাকে। উপদ্বীপৰ পশ্চিম আৰু পূৰ্ব পাৰ্শ্বৰ পাললিক শিল, গুজৰাট আৰু অসমত বেছিভাগ পেট্ৰ’লিয়াম সঞ্চয় আছে। উপদ্বীপৰ শিল ব্যৱস্থাৰ সৈতে ৰাজস্থানৰ বহুতো ৰঙা ধাতুৰ ভাণ্ডাৰ আছে। উত্তৰ ভাৰতৰ বিশাল পলসুৱা সমতলভূমি প্ৰায় অৰ্থনৈতিক খনিজবিহীন। এই ভিন্নতাবোৰ মূলতঃ খনিজ পদাৰ্থ গঠনত জড়িত ভূতাত্ত্বিক গঠন, প্ৰক্ৰিয়া আৰু সময়ৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে থাকে।

এতিয়া আহক আমি ভাৰতত কেইটামান প্ৰধান খনিজ পদাৰ্থৰ বিতৰণ অধ্যয়ন কৰোঁ। সদায় মনত ৰাখিব যে আয়তনত খনিজ পদাৰ্থৰ ঘনত্ব, নিষ্কাশনৰ সুলভতা আৰু বজাৰৰ ওচৰত থকাটো এটা ভাণ্ডাৰৰ অৰ্থনৈতিক বাস্তৱতাক প্ৰভাৱিত কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। গতিকে, চাহিদা পূৰণ কৰিবলৈ, সম্ভাব্য বিকল্পৰ মাজত এটা নিৰ্বাচন কৰিব লাগিব। যেতিয়া এইটো কৰা হয়, এটা খনিজ ‘সঞ্চয়’ বা ‘ভাণ্ডাৰ’ খনিলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।

ফেৰাছ খনিজ

ফেৰাছ খনিজে ধাতৱ খনিজৰ উৎপাদনৰ মুঠ মূল্যৰ প্ৰায় তিনিচতুৰ্থাংশৰ বাবে দায়ী। সিহঁতে ধাতুবিদ্যা উদ্যোগৰ বিকাশৰ বাবে এক শক্তিশালী ভেটি প্ৰদান কৰে। ভাৰতে নিজৰ অভ্যন্তৰীণ চাহিদা পূৰণ কৰাৰ পিছত যথেষ্ট পৰিমাণৰ ফেৰাছ খনিজ ৰপ্তানি কৰে।

লোৰ আয়তন

লোৰ আয়তন হৈছে মৌলিক খনিজ আৰু উদ্যোগিক উন্নয়নৰ মেৰুদণ্ড। ভাৰত লোৰ আয়তনৰ যথেষ্ট পৰিমাণৰ সম্পদৰ দ্বাৰা সজ্জিত। ভাৰত ভাল গুণৰ লোৰ আয়তনত সমৃদ্ধ। মেগনেটাইট হৈছে আটাইতকৈ উৎকৃষ্ট লোৰ আয়তন য’ত লোৰ পৰিমাণ 70 শতাংশলৈকে অতি বেছি। ইয়াৰ উৎকষ্ট চুম্বকীয় গুণ আছে, বিশেষকৈ বৈদ্যুতিক উদ্যোগত মূল্যৱান। হেমাটাইট আয়তন হৈছে ব্যৱহৃত পৰিমাণৰ ফালৰ পৰা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্যোগিক লোৰ আয়তন, কিন্তু মেগনেটাইটতকৈ অলপ কম লোৰ উপাদান আছে। (50-60 শতাংশ)। 2018-19 চনত লোৰ আয়তনৰ প্ৰায় সমগ্ৰ উৎপাদন (97%) ওড়িশা, ছত্তীছগড়, কৰ্ণাটক আৰু ঝাৰখণ্ডৰ পৰা আহিছিল। বাকী উৎপাদন (3%) আন ৰাজ্যৰ পৰা আছিল।

আপুনি জানেনে?
কন্নড় ভাষাত কুদ্ৰে মানে ঘোঁৰা। কৰ্ণাটকৰ পশ্চিমঘাটৰ সৰ্বোচ্চ শিখৰটোৱে ঘোঁৰাৰ মুখৰ সৈতে সাদৃশ্য ৰাখে। বাইলাডিলা পাহাৰবোৰে এটা বলদৰ কুঁজৰ দৰে দেখা যায়, আৰু সেয়েহে ইয়াৰ নাম।

ভাৰতৰ প্ৰধান লোৰ আয়তনৰ বেল্টবোৰ হৈছে:

• ওড়িশা-ঝাৰখণ্ড বেল্ট: ওড়িশাত ময়ুৰভঞ্জ আৰু কেন্দুঝাৰ জিলাৰ বদমপাহাৰ খনিত উচ্চ শ্ৰেণীৰ হেমাটাইট আয়তন পোৱা যায়। ঝাৰখণ্ডৰ সংলগ্ন সিংভূম জিলাত গুৱা আৰু নোৱামুণ্ডীত হেমাটাইট লোৰ আয়তন খনন কৰা হয়।
• দুৰ্গ-বস্তাৰ-চন্দ্ৰপুৰ বেল্ট ছত্তীছগড় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰত অৱস্থিত। ছত্তীছগড়ৰ বস্তাৰ জিলাৰ বিখ্যাত বাইলাডিলা পাহাৰ শ্ৰেণীত অতি উচ্চ শ্ৰেণীৰ হেমাটাইট পোৱা যায়। পাহাৰ শ্ৰেণীটোত অতি উচ্চ শ্ৰেণীৰ হেমাটাইট লোৰ আয়তনৰ 14টা সঞ্চয় আছে। ইয়াৰ ইস্পাত তৈয়াৰ কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় শ্ৰেষ্ঠ শাৰীৰিক ধৰ্ম আছে। এই খনিবোৰৰ পৰা লোৰ আয়তন বিশাখাপট্টনম বন্দৰৰ মাজেৰে জাপান আৰু দক্ষিণ কোৰিয়ালৈ ৰপ্তানি কৰা হয়।
• কৰ্ণাটকৰ বেল্লাৰি-চিত্ৰদুৰ্গ-চিকমাগালুৰু-তুমকুৰু বেল্টত লোৰ আয়তনৰ ডাঙৰ ভাণ্ডাৰ আছে। কৰ্ণাটকৰ পশ্চিমঘাটত অৱস্থিত কুদ্ৰেমুখ খনিবোৰ 100 শতাংশ ৰপ্তানি একক। কুদ্ৰেমুখ সঞ্চয়বোৰ বিশ্বৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ বুলি জনা যায়। আয়তনবোৰ মংগলুৰুৰ ওচৰৰ বন্দৰলৈ পাইপলাইনৰ মাজেৰে তৰল পদাৰ্থ হিচাপে পৰিবহণ কৰা হয়।
• মহাৰাষ্ট্ৰ-গোৱা বেল্টত গোৱা ৰাজ্য আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৰত্নাগিৰি জিলা অন্তৰ্ভুক্ত। যদিও, আয়তনবোৰ অতি উচ্চ গুণৰ নহয়, তথাপিও সিহঁতক কাৰ্যকৰীভাৱে শোষণ কৰা হয়। লোৰ আয়তন মৰ্মাগাও বন্দৰৰ মাজেৰে ৰপ্তানি কৰা হয়।

মেংগানিজ

মেংগানিজ প্ৰধানতঃ ইস্পাত আৰু ফেৰো-মেংগানিজ সংমিশ্ৰণ তৈয়াৰ কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। প্ৰায় $10 \mathrm{~kg}$ মেংগানিজ এটা টন ইস্পাত তৈয়াৰ কৰিবলৈ প্ৰয়োজন। ইয়াক ব্লিচিং পাউদাৰ, কীটনাশক আৰু ৰং তৈয়াৰ কৰাতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

অলপ গভীৰভাৱে খনন কৰক: লোৰ আয়তন, মেংগানিজ, কয়লা আৰু লো আৰু ইস্পাত উদ্যোগৰ বিতৰণ দেখুৱাওঁতা মানচিত্ৰবোৰ ওপৰত থওক। আপুনি কোনো সম্পৰ্ক দেখেনে? কিয়?

নন-ফেৰাছ খনিজ

ভাৰতৰ নন-ফেৰাছ খনিজৰ ভাণ্ডাৰ আৰু উৎপাদন বৰ সন্তোষজনক নহয়। অৱশ্যে, এই খনিজবোৰ, য’ত তাম, বক্সাইট, লেড, জিংক আৰু সোণ অন্তৰ্ভুক্ত, ই একাধিক ধাতুবিদ্যা, অভিযান্ত্ৰিক আৰু বৈদ্যুতিক উদ্যোগত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আহক আমি তাম আৰু বক্সাইটৰ বিতৰণ অধ্যয়ন কৰোঁ।

ভাৰত: লোৰ আয়তন, মেংগানিজ, বক্সাইট আৰু মাইকাৰ বিতৰণ

তাম

ভাৰত তামৰ ভাণ্ডাৰ আৰু উৎপাদনত গুৰুতৰভাৱে ঘাটি। নমনীয়, টান আৰু ভাল পৰিবাহী হোৱা বাবে, তাম প্ৰধানতঃ বৈদ্যুতিক কেবল, ইলেক্ট্ৰনিক্স আৰু ৰাসায়নিক উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

মধ্য প্ৰদেশৰ বালাঘাট খনি, ৰাজস্থানৰ খেত্ৰি খনি আৰু ঝাৰখণ্ডৰ সিংভূম জিলা তামৰ অগ্ৰণী উৎপাদক।

বক্সাইট

যদিও, কেইবাটাও আয়তনত এলুমিনিয়াম থাকে, ই বক্সাইটৰ পৰা আহে, এটা মাটিৰ দৰে পদাৰ্থ যি এলুমিনা আৰু পিছত এলুমিনিয়াম পোৱা যায়। বক্সাইট সঞ্চয় এলুমিনিয়াম চিলিকেটৰ দ্বাৰা সমৃদ্ধ বিভিন্ন ধৰণৰ শিলৰ বিয়োজনৰ দ্বাৰা গঠিত হয়।

এলুমিনিয়াম এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাতু কাৰণ ই লোৰ দৰে ধাতুৰ শক্তি, অতি হালধীয়া গুণৰ সৈতে আৰু ভাল পৰিবাহিতা আৰু মহান নমনীয়তাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে।

ভাৰতৰ বক্সাইট সঞ্চয় প্ৰধানতঃ অমৰকণ্টক মালভূমি, মাইকাল পাহাৰ আৰু বিলাসপুৰ-কাটনিৰ মালভূমি অঞ্চলত পোৱা যায়।

2016-17 চনত ওড়িশা ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ বক্সাইট উৎপাদক ৰাজ্য আছিল। কোৰাপুট জিলাৰ পঞ্চপটমালী সঞ্চয় ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ বক্সাইট সঞ্চয়।

চিত্ৰ 5.6: বক্সাইট খনি

অলপ গভীৰভাৱে খনন কৰক: ভাৰতৰ ভৌগোলিক মানচিত্ৰত বক্সাইটৰ খনিবোৰৰ স্থান নিৰ্ধাৰণ কৰক।

আকৰ্ষণীয় তথ্য
এলুমিনিয়াম আৱিষ্কাৰৰ পিছত সম্ৰাট নেপোলিয়ন তৃতীয়ই এলুমিনিয়ামৰে তৈয়াৰী বুটাম আৰু হুক পিন্ধিছিল আৰু তেওঁৰ অধিক বিশিষ্ট অতিথিসকলক এলুমিনিয়ামৰ পাত্ৰত খাদ্য আগবঢ়াইছিল আৰু কম সন্মানীয়সকলক সোণ আৰু ৰূপৰ পাত্ৰত আগবঢ়াইছিল। এই ঘটনাৰ ত্ৰিশ বছৰৰ পিছত এলুমিনিয়ামৰ বাটিবোৰ পেৰিছত ভিক্ষাৰীসকলৰ মাজত আটাইতকৈ সাধাৰণ আছিল।

অধাতৱ খনিজ

মাইকা হৈছে পাত বা পাতৰ এক শৃংখলাৰে গঠিত এটা খনিজ। ই সহজে পাতল পাতলৈ বিভক্ত হয়। এই পাতবোৰ ইমান পাতল হ’ব পাৰে যে হাজাৰবোৰক কেইচেন্টিমিটাৰ উচ্চতাৰ মাইকা পাতত স্তৰীভূত কৰিব পাৰি। মাইকা স্বচ্ছ, ক’লা, সেউজীয়া, ৰঙা হালধীয়া বা মটীয়া হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উৎকৃষ্ট ডাই-ইলেক্ট্ৰিক শক্তি, কম শক্তি হ্ৰাস কাৰক, অন্তৰক ধৰ্ম আৰু উচ্চ ভল্টেজ প্ৰতিৰোধৰ বাবে, মাইকা বৈদ্যুতিক আৰু ইলেক্ট্ৰনিক উদ্যোগত ব্যৱহৃত আটাইতকৈ অপৰিহাৰ্য খনিজবোৰৰ ভিতৰত এটা।

মাইকা সঞ্চয় ছোট নাগপুৰ মালভূমিৰ উত্তৰীয় কাষত পোৱা যায়। ঝাৰখণ্ডৰ কোডাৰ্মা গয়া - হাজাৰীবাগ বেল্ট অগ্ৰণী উৎপাদক।

ৰাজস্থানত, প্ৰধান মাইকা উৎপাদক অঞ্চল আজমেৰৰ চাৰিওফালে। অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ নেল্লোৰ মাইকা বেল্ট দেশৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎপাদক।

শিল খনিজ

চুণশিল কেলছিয়াম কাৰ্বনেট বা কেলছিয়াম আৰু মেগনেছিয়াম কাৰ্বনেটেৰে গঠিত শিলৰ সৈতে সংযুক্ত হৈ পোৱা যায়। ই বেছিভাগ ভূতাত্ত্বিক গঠনৰ পাললিক শিলত পোৱা যায়। চুণশিল চিমেণ্ট উদ্যোগৰ বাবে মৌলিক কেঁচামাল আৰু ব্লাষ্ট ফাৰ্নেচত লোৰ আয়তন গলাবলৈ অত্যাৱশ্যক।

অলপ গভীৰভাৱে খনন কৰক: মানচিত্ৰবোৰ অধ্যয়ন কৰি ব্যাখ্যা কৰক কিয় ছোট নাগপুৰ খনিজৰ ভঁৰাল।

চিত্ৰ 5.7: চুণশিলৰ উৎপাদন, 2018-19 চনত ৰাজ্য অনুসৰি শতাংশত অংশ দেখুৱাইছে

খনিৰ বিপদ
আপুনি কেতিয়াবা ভাবিছেনে যে খনিকৰসকলে আপোনাৰ জীৱন সুবিধাজনক কৰি তুলিবলৈ কৰা প্ৰচেষ্টাৰ বিষয়ে? খনিয়ে খনিকৰসকলৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিৱেশৰ ওপৰত কি প্ৰভাৱ পেলায়?
খনিকৰসকলে উশাহ লোৱা ধূলি আৰু ক্ষতিকাৰক ধোঁৱাই তেওঁলোকক ফুফুসৰ ৰোগৰ প্ৰতি সংবেদনশীল কৰি তোলে। খনিৰ ছাদ ভাঙি পৰাৰ বিপদ, কয়লা খনিত জলপ্লাৱন আৰু জুইয়ে খনিকৰসকলৰ বাবে এক স্থায়ী ভাবুকি।

চিত্ৰ 5.8: খনি অঞ্চলত ধূলি উৎপন্ন হোৱাৰ বাবে বায়ু প্ৰদূষণ

খনিৰ বাবে অঞ্চলটোৰ পানীৰ উৎসবোৰ দূষিত হয়। আৱৰ্জনা আৰু তৰল পদাৰ্থ পেলাই দিয়াৰ ফলত মাটি, মাটিৰ অৱনতি, আৰু নদী-নদীৰ প্ৰদূষণ বৃদ্ধি পায়।

খনিক “হত্যাকাৰী উদ্যোগ” হোৱাৰ পৰা ৰোধ কৰিবলৈ কঠোৰ নিৰাপত্তা নিয়ম আৰু পৰিৱেশ আইনৰ কাৰ্যকৰীকৰণ অত্যাৱশ্যক।

খনিজ পদাৰ্থৰ সংৰক্ষণ

আমি সকলোৱে খনিজ সঞ্চয় আৰু সিহঁতৰ পৰা তৈয়াৰী পদাৰ্থৰ ওপৰত উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ শক্তিশালী নিৰ্ভৰশীলতাৰ মূল্যায়ন কৰোঁ। কাৰ্যকৰী খনিজ সঞ্চয়ৰ মুঠ আয়তন পৃথিৱীৰ ভূত্বকৰ এক নগণ্য ভগ্নাংশ অৰ্থাৎ এক শতাংশ। আমি দ্ৰুতগতিত খনিজ সম্পদ ভোগ কৰি আছে যিবোৰ সৃষ্টি আৰু ঘনীভূত হ’বলৈ নিযুত বছৰৰ প্ৰয়োজন আছিল। খনিজ গঠনৰ ভূতাত্ত্বিক প্ৰক্ৰিয়াবোৰ ইমান মন্থৰ যে পুনৰ পূৰণৰ হাৰ বৰ্তমানৰ ভোগৰ হাৰৰ তুলনাত অসীম সৰু। গতিকে, খনিজ সম্পদ সসীম আৰু নবীকৰণযোগ্য। সমৃদ্ধ খনিজ সঞ্চয় আমাৰ দেশৰ অত্যন্ত মূল্যৱান কিন্তু চুটি জীৱনকালৰ সম্পত্তি। আয়তনৰ অবিৰত নিষ্কাশনে বৃদ্ধি পোৱা খৰচৰ সৃষ্টি কৰে কাৰণ খনিজ নিষ্কাশন গভীৰ