परीक्षा पद्धत

टीप: २०२५ च्या आरआरबी एएलपी अधिसूचनेचा संदर्भ घेत आहे.

आरआरबी एएलपी निवड प्रक्रियेमध्ये तीन टप्पे आणि चार प्रक्रिया असतात. तीन टप्पे पुढीलप्रमाणे आहेत:

पहिला टप्पा सीबीटी (सीबीटी-1)

मुख्य मुद्दे

a) सीबीटी-1 ही केवळ एक स्क्रीनिंग परीक्षा असेल, ज्याद्वारे पात्र उमेदवारांची सामान्यीकृत गुण आणि योग्यतेच्या आधारे सीबीटी-2 साठी निवड केली जाईल. स्क्रीनिंग केवळ त्याच आरआरबीची निवड केलेल्या उमेदवारांमधील, सीबीटी-1 मधील त्यांच्या योग्यतेच्या आधारे केली जाईल.

b) अंतिम पॅनेल तयार करताना सीबीटी-1 चे गुण मोजले जाणार नाहीत.

सीबीटी-1 ची पद्धत व अभ्यासक्रम

परीक्षा पद्धत

पात्रतेसाठी किमान उत्तीर्ण टक्केवारी

टीप: हे निवृत्त सैनिक श्रेणीतील उमेदवारांनाही, त्यांच्या समाजानुसार लागू आहे.

अभ्यासक्रम

सीबीटी-1 साठीच्या प्रश्नांचा दर्जा सामान्यतः पदासाठी निर्धारित शैक्षणिक दर्जा आणि/किंवा किमान तांत्रिक पात्रतेशी सुसंगत असेल. प्रश्न बहुपर्यायी उत्तरांसह वस्तुनिष्ठ प्रकारचे असतील आणि खालील अभ्यासक्रमातील विषयांवर आधारित असण्याची शक्यता आहे:

(अ) गणित

संख्या पद्धत, बोडमास, दशांश, अपूर्णांक, लसावि, मसावि, गुणोत्तर व प्रमाण, टक्केवारी, मापन, काल व काम; काल आणि अंतर, सरळ व चक्रवाढ व्याज, नफा तोटा, बीजगणित, भूमिती आणि त्रिकोणमिती, प्राथमिक सांख्यिकी, वर्गमूळ, वय गणना, दिनदर्शिका आणि घड्याळ, नळ आणि टाकी इ.

(ब) मानसिक क्षमता

सादृश्यता, वर्णमाला आणि संख्या मालिका, कोडिंग आणि डीकोडिंग, गणिती क्रिया, संबंध, न्याय, जंबलिंग, वेन आकृती, डेटा अर्थ लावणे आणि पुरेपणा, निष्कर्ष आणि निर्णय घेणे, साम्य आणि फरक, विश्लेषणात्मक तर्क, वर्गीकरण, दिशा, विधान – युक्तिवाद आणि गृहीतके इ.

(क) सामान्य विज्ञान

याखालील अभ्यासक्रमात भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि जीवनशास्त्र यांचा दहावीच्या स्तराचा समावेश असेल.

(ड) सामान्य ज्ञान

चालू घडामोडी, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान, क्रीडा, संस्कृती, व्यक्तिमत्त्वे, अर्थशास्त्र, राजकारण आणि इतर महत्त्वाच्या विषय.

दुसरा टप्पा सीबीटी (सीबीटी-2)

मुख्य मुद्दे

a) सीबीटी-2 साठी उमेदवारांची निवड आरआरबी-निहाय आणि समाज-निहाय केवळ त्याच आरआरबीची निवड केलेल्या उमेदवारांमधील, सीबीटी-1 मधील त्यांच्या सामान्यीकृत गुण आणि योग्यतेच्या आधारे केली जाईल.

b) अनुसूचित जाती/अनुसूचित जमाती/ओबीसी-एनसीएल/ईडब्ल्यूएस या समाजातील उमेदवार सर्वसाधारण श्रेणी विरुद्ध सीबीटी-2 साठी निवडले जातील, परंतु त्यांनी वय, पात्रता किंवा गुण इत्यादींमध्ये कोणतीही सवलत/रियायत घेतलेली नसावी.

c) एखाद्या समाज/श्रेणीच्या (निवृत्त सैनिक/ईडब्ल्यूएस) आरक्षणाचा लाभ घेऊन निवड झालेले उमेदवार, भरती प्रक्रियेच्या पुढील सर्व टप्प्यांसाठी (सीबीटी2/सीबीएटी/डीव्ही) केवळ त्या समाज/श्रेणी विरुद्धच विचारात घेतले जातील.

d) सीबीटी-2 साठी निवडल्या जाणाऱ्या उमेदवारांची एकूण संख्या प्रत्येक आरआरबी विरुद्ध जाहीर केलेल्या रिक्त जागांच्या संख्येच्या १५ (पंधरा) पट पेक्षा जास्त नसेल. कट-ऑफ पॉईंट एवढे गुण एकापेक्षा जास्त उमेदवारांना मिळाल्यास, ते सर्व सीबीटी-2 साठी निवडले जातील.

e) तथापि, जाहीर केलेल्या पदासाठी पुरेशा संख्येने उमेदवार उपलब्ध असल्याची खात्री करण्यासाठी, रेल्वेकडे वरील मर्यादा वाढवण्याचा/कमी करण्याचा अधिकार राखून ठेवला आहे.

f) एएलपी साठीचे अंतिम पॅनेल केवळ सीबीटी-2 आणि सीबीएटी मधील उमेदवारांच्या गुण आणि योग्यतेच्या आधारे तयार केले जातील.

सीबीटी-2 ची पद्धत व अभ्यासक्रम

परीक्षा पद्धत

भाग-अ साठी किमान उत्तीर्ण टक्केवारी

टीप: हे निवृत्त सैनिक श्रेणीतील उमेदवारांनाही, त्यांच्या समाजानुसार लागू आहे.

गुणांकनावरील महत्त्वाच्या टिपा

• या भरती प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यांसाठी उमेदवारांची निवड करताना केवळ भाग-अ मध्ये मिळालेले गुणच मोजले जातील, परंतु उमेदवाराने, समाजाची पर्वा न करता, भाग-ब मध्ये पात्रता गुण (३५%) मिळवलेले असणे आवश्यक आहे.

भाग-अ साठी अभ्यासक्रम

(अ) गणित

संख्या पद्धत, बोडमास, दशांश, अपूर्णांक, लसावि, मसावि, गुणोत्तर व प्रमाण, टक्केवारी, मापन, काल व काम; काल आणि अंतर, सरळ व चक्रवाढ व्याज, नफा तोटा, बीजगणित, भूमिती आणि त्रिकोणमिती, प्राथमिक सांख्यिकी, वर्गमूळ, वय गणना, दिनदर्शिका आणि घड्याळ, नळ आणि टाकी इ.

(ब) सामान्य बुद्धिमत्ता आणि तर्कशक्ती

सादृश्यता, वर्णमाला आणि संख्या मालिका, कोडिंग आणि डीकोडिंग, गणिती क्रिया, संबंध, न्याय, जंबलिंग, वेन आकृती, डेटा अर्थ लावणे आणि पुरेपणा, निष्कर्ष आणि निर्णय घेणे, साम्य आणि फरक, विश्लेषणात्मक तर्क, वर्गीकरण, दिशा, विधान – युक्तिवाद आणि गृहीतके इ.

(क) मूलभूत विज्ञान आणि अभियांत्रिकी

याखालील व्यापक विषयांचा समावेश असेल: अभियांत्रिकी रेखाचित्र (प्रोजेक्शन, दृश्ये, रेखाचित्र साधने, रेषा, भूमितीय आकृत्या, प्रतीकात्मक प्रतिनिधित्व), एकके, मोजमाप, वस्तुमान वजन आणि घनता, कार्य शक्ती आणि ऊर्जा, गती आणि वेग, उष्णता आणि तापमान, मूलभूत विद्युत, लीव्हर आणि साधी यंत्रे, व्यावसायिक सुरक्षा आणि आरोग्य, पर्यावरण शिक्षण, आयटी साक्षरता इ.

भाग-ब साठी अभ्यासक्रम

मुख्य मुद्दे

(अ) भाग-ब हा केवळ पात्रता चाचणी स्वरूपाचा आहे आणि त्यात डायरेक्टोरेट जनरल ऑफ ट्रेनिंग (डीजीटी) द्वारे निर्धारित केलेल्या विविध व्यापार अभ्यासक्रमांतील प्रश्न असतील.

(ब) टीप: पात्रता टक्केवारी - सर्व उमेदवारांसाठी, समाज/श्रेणी विचारात न घेता ३५%.

(स) विविध व्यापारांचा अभ्यासक्रम: विविध तांत्रिक व्यापारांचे अभ्यासक्रमासाठी कृपया डायरेक्टोरेट जनरल ऑफ ट्रेनिंग (भारत सरकार) च्या वेबसाइट (https://dgt.gov.in) तपासा.

(ड) आयटीआय/व्यापार शिकाऊ पात्रता असलेल्या उमेदवारांना त्यांच्या व्यापारातील प्रश्न असलेल्या विभागात बसावे लागेल.

(इ) पदवी, डिप्लोमा उमेदवारांना त्यांच्या अभियांत्रिकी शाखेशी संबंधित खालील यादीतील व्यापारांपैकी एक व्यापार निवडावा लागेल.

सीबीटी-2 चा भाग ब (पात्रता चाचणी)

• पात्रता-निहाय व्यापार/विषयांचे गट