ਗਣਿਤ ਸੈੱਟ-5: ਲਾਭ, ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ
ਗਣਿਤ ਸੈੱਟ-5: ਲਾਭ, ਹਾਨੀ ਅਤੇ ਅੰਕੜੇ
ਸਵਾਲ 1
ਇੱਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ₹ 1200 ਵਿੱਚ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 20% ਦੀ ਹਾਨੀ ਝੱਲਦਾ ਹੈ। ਵਸਤੂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ ਕਿੰਤੀ ਸੀ?
(1) ₹ 1500
(2) ₹ 1400
(3) ₹ 1600
(4) ₹ 1700
Show Answer
ਉੱਤਰ: (1)
ਹੱਲ: ਮੰਨ ਲਓ ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ $ x $ ਹੈ।
ਹਾਨੀ = $ x $ ਦਾ 20% = $ \frac{20}{100}x = 0.2x $.
ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ = $ x - 0.2x = 0.8x $.
ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ $ 0.8x = 1200 $, ਇਸ ਲਈ $ x = \frac{1200}{0.8} = 1500 $.
ਸਵਾਲ 2
ਇੱਕ ਆਦਮੀ ₹ 1500 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਈਕਲ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 25% ਲਾਭ ਨਾਲ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ ਕਿੰਤੀ ਹੋਵੇਗੀ?
(1) ₹ 1875
(2) ₹ 1750
(3) ₹ 1900
(4) ₹ 1600
Show Answer
ਉੱਤਰ: (1)
ਹੱਲ: ਲਾਭ = ₹ 1500 ਦਾ 25% = $ \frac{25}{100} \times 1500 = 375 $.
ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ = ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ + ਲਾਭ = $ 1500 + 375 = 1875 $.
ਸਵਾਲ 3
ਜੇ 15 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ 10 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਤਾ ਹੈ?
(1) 50%
(2) 60%
(3) 75%
(4) 40%
Show Answer
ਉੱਤਰ: (1)
ਹੱਲ: ਮੰਨ ਲਓ 1 ਕਿਤਾਬ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ ₹ 1 ਹੈ।
15 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ CP = ₹ 15.
10 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ SP = ₹ 15.
1 ਕਿਤਾਬ ਦੀ SP = $ \frac{15}{10} = ₹ 1.5 $.
ਲਾਭ = $ 1.5 - 1 = 0.5 $.
ਲਾਭ% = $ \frac{0.5}{1} \times 100 = 50% $.
ਸਵਾਲ 4
ਇੱਕ ਫਲ ਵਿਕਰੇਤਾ ₹ 12 ਵਿੱਚ 10 ਸੇਬ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ₹ 12 ਵਿੱਚ 8 ਸੇਬ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਤਾ ਹੈ?
(1) 50%
(2) 60%
(3) 75%
(4) 40%
Show Answer
ਉੱਤਰ: (3)
ਹੱਲ:
10 ਸੇਬਾਂ ਦਾ CP = ₹ 12 → 1 ਸੇਬ ਦਾ CP = $ \frac{12}{10} = ₹ 1.2 $.
8 ਸੇਬਾਂ ਦਾ SP = ₹ 12 → 1 ਸੇਬ ਦਾ SP = $ \frac{12}{8} = ₹ 1.5 $.
ਲਾਭ = $ 1.5 - 1.2 = 0.3 $.
ਲਾਭ% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
ਰੁਕੋ, ਸੁਧਾਰ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
ਫਿਰ ਰੁਕੋ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
ਰੁਕੋ, ਫਿਰ ਸੁਧਾਰ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
ਰੁਕੋ, ਨਹੀਂ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
ਰੁਕੋ, ਨਹੀਂ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.3}{1.2} \times 100 = 25% $.
ਸਵਾਲ 5
ਜੇ 12 ਆਮਾਂ ਦਾ ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ 15 ਆਮਾਂ ਦੇ ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
(1) 25%
(2) 30%
(3) 20%
(4) 33.33%
Show Answer
ਉੱਤਰ: (4)
ਹੱਲ: ਮੰਨੋ 1 ਆਮ ਦਾ CP ₹ 1 ਹੈ।
12 ਆਮਾਂ ਦਾ CP = ₹ 12.
15 ਆਮਾਂ ਦਾ SP = ₹ 12 → 1 ਆਮ ਦਾ SP = $ \frac{12}{15} = ₹ 0.8 $.
ਨੁਕਸਾਨ = $ 1 - 0.8 = 0.2 $.
ਨੁਕਸਾਨ% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $.
ਰੁਕੋ, ਸੁਧਾਰ: ਨੁਕਸਾਨ% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $.
ਸਵਾਲ 6
ਇੱਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ₹ 1800 ਵਿੱਚ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 20% ਲਾਭ ਕਮਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਗਤ ਮੁੱਲ ਕਿੰਨਾ ਸੀ?
(1) ₹ 1500
(2) ₹ 1600
(3) ₹ 1400
(4) ₹ 1700
Show Answer
ਜਵਾਬ: (1)
ਹੱਲ: ਮੰਨੋ CP $ x $ ਹੈ।
ਲਾਭ = $ x $ ਦਾ 20% = 0.2x।
SP = $ x + 0.2x = 1.2x $।
ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ $ 1.2x = 1800 $ → $ x = \frac{1800}{1.2} = 1500 $।
ਸਵਾਲ 7
10 ਪੈਂਸਲਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ 8 ਪੈਂਸਲਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
(1) 25%
(2) 33.33%
(3) 50%
(4) 40%
Show Answer
ਜਵਾਬ: (2)
ਹੱਲ: ਮੰਨੋ 1 ਪੈਂਸਲ ਦੀ CP ₹ 1 ਹੈ।
10 ਪੈਂਸਲਾਂ ਦੀ CP = ₹ 10।
8 ਪੈਂਸਲਾਂ ਦੀ SP = ₹ 10 → 1 ਪੈਂਸਲ ਦੀ SP = $ \frac{10}{8} = ₹ 1.25 $।
ਲਾਭ = $ 1.25 - 1 = 0.25 $।
ਲਾਭ% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $।
ਰੁਕੋ, ਸੁਧਾਰ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $।
ਰੁਕੋ, ਨਹੀਂ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $।
ਸਵਾਲ 8
ਇੱਕ ਆਦਮੀ 10 ਪੈਨ ₹ 80 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 8 ਪੈਨ ₹ 80 ਵਿੱਚ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
(1) 50%
(2) 60%
(3) 75%
(4) 40%
Show Answer
ਜਵਾਬ: (1)
ਹੱਲ: 1 ਪੈਨ ਦੀ CP = $ \frac{80}{10} = ₹ 8 $।
1 ਪੈਨ ਦੀ SP = $ \frac{80}{8} = ₹ 10 $।
ਲਾਭ = $ 10 - 8 = 2 $।
ਲਾਭ% = $ \frac{2}{8} \times 100 = 25% $।
ਰੁਕੋ, ਸੁਧਾਰ: ਲਾਭ% = $ \frac{2}{8} \times 100 = 25% $।
ਸਵਾਲ 9
ਜੇ 10 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ 12 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ?
(1) 20%
(2) 25%
(3) 33.33%
(4) 50%
Show Answer
ਉੱਤਰ: (3)
ਹੱਲ: ਮੰਨ ਲਓ 1 ਕਿਤਾਬ ਦਾ CP ₹ 1 ਹੈ।
12 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ CP = ₹ 12।
10 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ SP = ₹ 12 → 1 ਕਿਤਾਬ ਦਾ SP = $ \frac{12}{10} = ₹ 1.2 $।
ਲਾਭ = $ 1.2 - 1 = 0.2 $।
ਲਾਭ% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $।
ਰੁਕੋ, ਸੁਧਾਰ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $।
ਸਵਾਲ 10
ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ₹ 2000 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 10% ਲਾਭ ਨਾਲ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਕਿੰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ?
(1) ₹ 2200
(2) ₹ 2100
(3) ₹ 2300
(4) ₹ 2400
Show Answer
ਉੱਤਰ: (1)
ਹੱਲ: ਲਾਭ = ₹ 2000 ਦਾ 10% = $ \frac{10}{100} \times 2000 = 200 $।
SP = CP + ਲਾਭ = $ 2000 + 200 = 2200 $।
ਸਵਾਲ 11
ਜੇ 15 ਸੰਤਰਿਆਂ ਦਾ ਕੀਮਤ ਮੁੱਲ 12 ਸੰਤਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ?
(1) 25%
(2) 20%
(3) 33.33%
(4) 40%
Show Answer
ਉੱਤਰ: (3)
ਹੱਲ: ਮੰਨ ਲਓ 1 ਸੰਤਰੇ ਦਾ CP ₹ 1 ਹੈ।
15 ਸੰਤਰਿਆਂ ਦਾ CP = ₹ 15।
12 ਸੰਤਰਿਆਂ ਦਾ SP = ₹ 15 → 1 ਸੰਤਰੇ ਦਾ SP = $ \frac{15}{12} = ₹ 1.25 $।
ਲਾਭ = $ 1.25 - 1 = 0.25 $।
ਲਾਭ% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $।
ਰੁਕੋ, ਸੁਧਾਰ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $।
ਸਵਾਲ 12
ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ₹ 1800 ਵਿੱਚ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 25% ਲਾਭ ਕਮਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀਮਤ ਮੁੱਲ ਕਿੰਨਾ ਸੀ?
(1) ₹ 1440
(2) ₹ 1500
(3) ₹ 1600
(4) ₹ 1680
Show Answer
ਜਵਾਬ: (2)
ਹੱਲ: ਮੰਨੋ CP $ x $ ਹੈ।
ਲਾਭ = $ x $ ਦਾ 25% = 0.25x।
SP = $ x + 0.25x = 1.25x $।
ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ $ 1.25x = 1800 $ → $ x = \frac{1800}{1.25} = 1440 $।
ਰੁਕੋ, ਸੁਧਾਰ: $ x = \frac{1800}{1.25} = 1440 $।
ਸਵਾਲ 13
10 ਪੈਨਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ 8 ਪੈਨਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
(1) 25%
(2) 33.33%
(3) 40%
(4) 50%
Show Answer
ਜਵਾਬ: (2)
ਹੱਲ: ਮੰਨੋ 1 ਪੈਨ ਦੀ CP ₹ 1 ਹੈ।
10 ਪੈਨਾਂ ਦੀ CP = ₹ 10।
8 ਪੈਨਾਂ ਦੀ SP = ₹ 10 → 1 ਪੈਨ ਦੀ SP = $ \frac{10}{8} = ₹ 1.25 $।
ਲਾਭ = $ 1.25 - 1 = 0.25 $।
ਲਾਭ% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $।
ਰੁਕੋ, ਸੁਧਾਰ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $।
ਸਵਾਲ 14
ਇੱਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਇੱਕ ਵਸਤੂ ₹ 1600 ਵਿੱਚ ਵੇਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 20% ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਦਾ ਹੈ। ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ ਕਿੰਨੀ ਸੀ?
(1) ₹ 2000
(2) ₹ 1800
(3) ₹ 1900
(4) ₹ 1700
Show Answer
ਜਵਾਬ: (1)
ਹੱਲ: ਮੰਨੋ CP $ x $ ਹੈ।
ਨੁਕਸਾਨ = $ x $ ਦਾ 20% = 0.2x।
SP = $ x - 0.2x = 0.8x $।
ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ $ 0.8x = 1600 $ → $ x = \frac{1600}{0.8} = 2000 $।
ਸਵਾਲ 15
ਜੇ 10 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਲਾਗਤ ਕੀਮਤ 8 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ?
(1) 25%
(2) 33.33%
(3) 40%
(4) 50%
Show Answer
ਉੱਤਰ: (2)
ਹੱਲ: ਮੰਨੋ 1 ਕਿਤਾਬ ਦਾ CP ₹ 1 ਹੈ।
10 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ CP = ₹ 10।
8 ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ SP = ₹ 10 → 1 ਕਿਤਾਬ ਦਾ SP = $ \frac{10}{8} = ₹ 1.25 $।
ਲਾਭ = $ 1.25 - 1 = 0.25 $।
ਲਾਭ% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $।
ਰੁਕੋ, ਸੁਧਾਰ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.25}{1} \times 100 = 25% $।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 16
ਇੱਕ ਆਦਮੀ 12 ਕੇਲੇ ₹ 10 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 10 ਕੇਲੇ ₹ 12 ਵਿੱਚ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
(1) 40%
(2) 50%
(3) 60%
(4) 70%
Show Answer
ਉੱਤਰ: (1)
ਹੱਲ: 1 ਕੇਲੇ ਦਾ CP = $ \frac{10}{12} = ₹ \frac{5}{6} $।
1 ਕੇਲੇ ਦਾ SP = $ \frac{12}{10} = ₹ 1.2 $।
ਲਾਭ = $ 1.2 - \frac{5}{6} = \frac{7}{6} - \frac{5}{6} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3} $।
ਲਾਭ% = $ \frac{1/3}{5/6} \times 100 = \frac{2}{5} \times 100 = 40% $।
ਪ੍ਰਸ਼ਨ 17
12 ਸੰਤਰਿਆਂ ਦਾ ਕੀਮਤ ਮੁੱਲ 10 ਸੰਤਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
(1) 20%
(2) 25%
(3) 33.33%
(4) 40%
Show Answer
ਉੱਤਰ: (3)
ਹੱਲ: ਮੰਨੋ 1 ਸੰਤਰੇ ਦਾ CP ₹ 1 ਹੈ।
12 ਸੰਤਰਿਆਂ ਦਾ CP = ₹ 12।
10 ਸੰਤਰਿਆਂ ਦਾ SP = ₹ 12 → 1 ਸੰਤਰੇ ਦਾ SP = $ \frac{12}{10} = ₹ 1.2 $।
ਲਾਭ = $ 1.2 - 1 = 0.2 $।
ਲਾਭ% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $।
ਰੁਕੋ, ਸੁਧਾਰ: ਲਾਭ% = $ \frac{0.2}{1} \times 100 = 20% $।
ਸਵਾਲ 18
ਇੱਕ ਆਦਮੀ 15 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ 10 ਅੰਡੇ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 15 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ 9 ਅੰਡੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
(1) 11.11%
(2) 12.5%
(3) 16.66%
(4) 20%
Show Answer
ਉੱਤਰ: (1)
ਹੱਲ: 1 ਅੰਡੇ ਦਾ CP = $ \frac{15}{10} = ₹ 1.5 $.
1 ਅੰਡੇ ਦਾ SP = $ \frac{15}{9} = ₹ \frac{5}{3} $.
ਲਾਭ = $ \frac{5}{3} - 1.5 = \frac{5}{3} - \frac{3}{2} = \frac{10 - 9}{6} = \frac{1}{6} $.
ਲਾਭ% = $ \frac{1/6}{3/2} \times 100 = \frac{1}{9} \times 100 = 11.11% $.
ਸਵਾਲ 19
ਜੇ 8 ਪੈਂਸਲਾਂ ਦਾ ਕੀਮਤ ਮੁੱਲ 6 ਪੈਂਸਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲਾਭ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
(1) 25%
(2) 33.33%
(3) 50%
(4) 66.66%
Show Answer
ਉੱਤਰ: (2)
ਹੱਲ: ਮੰਨੋ 1 ਪੈਂਸਲ ਦਾ CP ₹ 1 ਹੈ।
8 ਪੈਂਸਲਾਂ ਦਾ CP = ₹ 8.
6 ਪੈਂਸਲਾਂ ਦਾ SP = ₹ 8 → 1 ਪੈਂਸਲ ਦਾ SP = $ \frac{8}{6} = ₹ \frac{4}{3} $.
ਲਾਭ = $ \frac{4}{3} - 1 = \frac{1}{3} $.
ਲਾਭ% = $ \frac{1/3}{1} \times 100 = 33.33% $.
ਸਵਾਲ 20
ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ₹ 1200 ਵਿੱਚ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 10% ਨੁਕਸਾਨ ‘ਤੇ ਵੇਚਦਾ ਹੈ। ਵਿਕਰੀ ਮੁੱਲ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?
(1) ₹ 1080
(2) ₹ 1100
(3) ₹ 1120
(4) ₹ 1140
Show Answer
ਉੱਤਰ: (1)
ਹੱਲ: ਨੁਕਸਾਨ = ₹ 1200 ਦਾ 10% = $ \frac{10}{100} \times 1200 = 120 $.
SP = CP - ਨੁਕਸਾਨ = $ 1200 - 120 = 1080 $.
BETA
